Σε αυτήν την ανάρτηση ιστολογίου, θα εξετάσω τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που αφορούν τον γενετικό σχεδιασμό των παιδιών, θα διερευνήσω διάφορες οπτικές γωνίες επί του θέματος και θα συζητήσω τις επιπτώσεις του, εστιάζοντας στις δικές μου απόψεις.
Προοπτικές για τον Γενετικό Σχεδιασμό
Οι γονείς ανέκαθεν προσπαθούσαν να κάνουν τα παιδιά τους πιο ξεχωριστά. Όχι μόνο τα φροντιστήρια για ακαδημαϊκά μαθήματα όπως τα μαθηματικά, οι φυσικές επιστήμες και τα αγγλικά ακμάζουν, αλλά ολοένα και περισσότεροι γονείς εγγράφουν τα παιδιά τους σε προγράμματα τέχνης και αθλητισμού - όπως αθλητισμός, τέχνη και μουσική - από νεαρή ηλικία. Πρόσφατα, με την αύξηση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, περισσότεροι γονείς χτενίζουν σχολαστικά τα μαλλιά και τα ρούχα των μικρών παιδιών τους και μοιράζονται φωτογραφίες τους. Παράλληλα με αυτές τις διάφορες προσπάθειες, επιχειρείται και μια ελαφρώς διαφορετική προσέγγιση. Συγκεκριμένα, αυτό περιλαμβάνει τη γενετική τροποποίηση των παιδιών για να τα προικίσει με εξαιρετικές ικανότητες από τη γέννησή τους. Με λίγα λόγια, αναδύεται ένα κίνημα για τον «σχεδιασμό» των παιδιών.
Ας εξετάσουμε το βιβλίο του Michael Sandel σχετικά με αυτό το θέμα. Ο Sandel υποστηρίζει ότι η γενετική τροποποίηση των παιδιών δεν διαφέρει σημαντικά από την «ευγονική» - μια πρακτική που εφαρμόστηκε στο παρελθόν αλλά καταργήθηκε λόγω διαφόρων προβλημάτων - και ως εκ τούτου, η γενετική μηχανική δεν θα πρέπει να επιτρέπεται. Η ευγονική αναφέρεται σε πολιτικές που εφαρμόζονται με στόχο τη βελτίωση της γονιδιακής δεξαμενής του ανθρώπινου είδους, οι οποίες κατέφυγαν ακόμη και σε απάνθρωπες μεθόδους όπως η αναγκαστική στείρωση. Επιπλέον, ο Sandel συγκρίνει τη γενετική βελτίωση με τη βελτίωση των ικανοτήτων ενός παιδιού μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, εξηγώντας ότι ενώ οι υποστηρικτές της βελτίωσης βλέπουν μικρή διαφορά μεταξύ των δύο προσεγγίσεων, οι επικριτές τις θεωρούν εντελώς ξεχωριστά ζητήματα. Δεδομένης της υπερβολικά υψηλής πίεσης στην εκπαίδευση σήμερα, οι δύο προσεγγίσεις μπορεί να φαίνονται κάπως παρόμοιες. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η ύπαρξη τέτοιων ομοιοτήτων δεν δικαιολογεί τη γενετική βελτίωση. Αντίθετα, θα πρέπει να επικρίνουμε τις ίδιες τις υπερβολικές εκπαιδευτικές μεθόδους. Ενώ είναι αλήθεια ότι αυτά τα προβλήματα υπάρχουν, πιστεύω ότι ο Sandel επέκρινε τον γενετικό σχεδιασμό εστιάζοντας αποκλειστικά σε παραδείγματα υπερβολικά ακραίων γονέων, χωρίς να λαμβάνει επαρκώς υπόψη τα πιθανά οφέλη του σχεδιασμού των παιδιών κάποιου. Έχω μια ελαφρώς διαφορετική θέση από του Sandel. Πιστεύω ότι αν μπορούσαμε να χειραγωγήσουμε τα γονίδια ενός παιδιού, τα οφέλη θα υπερτερούσαν των μειονεκτημάτων.
Τα οφέλη του γενετικού σχεδιασμού
Καταρχάς, υπάρχει η θετική πτυχή της δυνατότητας θεραπείας ατόμων με γενετικές ασθένειες ή συγγενείς διαταραχές σε γενετικό επίπεδο, μειώνοντας έτσι τις δυσκολίες της ζωής τους. Επιπλέον, υπάρχει το πλεονέκτημα της δυνατότητας να βοηθηθούν εκ των προτέρων άτομα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σημαντικές δυσκολίες αργότερα στη ζωή τους. Ο Sandel αναγνωρίζει επίσης ότι η γραμμή μεταξύ θεραπείας και βελτίωσης είναι θολή, ενώ υποστηρίζει ότι η θεραπεία μπορεί να ενθαρρυνθεί. Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς ακριβώς θα χαράξουμε αυτή τη θολή γραμμή ή αν η τεχνολογία, μόλις προοδεύσει, μπορεί πραγματικά να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για θεραπευτικούς σκοπούς. Στο βιβλίο του, ο Sandel υποστηρίζει ότι ακόμη και αν η γραμμή μεταξύ θεραπείας και βελτίωσης είναι θολή, τα δύο πρέπει να διακριθούν. Ωστόσο, δεν παρέχει σαφή απάντηση για το πώς να καθοριστεί αυτό το κριτήριο. Πιστεύω ότι είναι σχεδόν αδύνατο να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των δύο. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στη ζωή, ακόμη και αν οι παθήσεις τους δεν ταξινομούνται ιατρικά ως «ασθένειες». Δεν είναι επιθυμητό να κλείνουμε τα μάτια στην πιθανότητα να τους βοηθήσουμε.
Ένα άλλο πλεονέκτημα είναι ότι μπορεί να ανοίξει νέες δυνατότητες για παιδιά που είναι απογοητευμένα επειδή δεν μπορούν να επιτύχουν τα όνειρά τους λόγω διαφορών στο έμφυτο ταλέντο. Στο παρελθόν, η πεποίθηση ότι η επιτυχία μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω της προσπάθειας ήταν ευρέως διαδεδομένη. Ωστόσο, διάφορες μελέτες έχουν αναφέρει επανειλημμένα ότι το έμφυτο ταλέντο παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην επίτευξη. Με άλλα λόγια, ενώ η προσπάθεια είναι εξαιρετικά σημαντική, τα έμφυτα χαρακτηριστικά ενός ατόμου είναι επίσης ένας παράγοντας που δεν μπορεί εύκολα να αγνοηθεί. Μέσω της γενετικής μηχανικής, όταν ένα παιδί ανακαλύπτει τι θέλει να κάνει, μπορούμε να του παρέχουμε μια καλύτερη βάση για να κυνηγήσει τα όνειρά του.
Υπάρχει επίσης κριτική ότι εάν η γενετική μηχανική χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει τα έμφυτα ταλέντα ενός παιδιού με αυτόν τον τρόπο, ο ανταγωνισμός θα γίνει ακόμη πιο έντονος. Ωστόσο, πιστεύω ότι ο θεμελιώδης λόγος για τον περιττό ανταγωνισμό δεν είναι ότι όλοι είναι εξαιρετικοί, αλλά μάλλον ότι τα εξαιρετικά άτομα επικεντρώνονται υπερβολικά σε συγκεκριμένους τομείς. Σήμερα, αντί να αναλογίζονται τι πραγματικά θέλουν να κάνουν ή σε ποιον τομέα επιθυμούν να αναγνωριστούν, πολλοί άνθρωποι επιλέγουν την επαγγελματική τους πορεία δίνοντας προτεραιότητα σε εξωτερικούς παράγοντες όπως η κοινωνική θέση ή οι οικονομικές ανταμοιβές.
Ως αποτέλεσμα, το ταλέντο δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε διάφορους τομείς και οι άνθρωποι τείνουν να συρρέουν μόνο σε λίγους συγκεκριμένους τομείς. Αυτό το φαινόμενο δεν θα επιλυθεί εύκολα, εκτός εάν αλλάξει το κοινωνικό κλίμα που ευνοεί υπερβολικά ορισμένους τομείς. Αντίθετα, πιστεύω ότι αυτό το φαινόμενο θα μπορούσε να μετριαστεί εάν άτομα που προηγουμένως δεν μπορούσαν να επεκταθούν σε άλλους τομείς λόγω των περιορισμών των έμφυτων ταλέντων τους, μπορούσαν να εισέλθουν σε νέους τομείς.
Πριν από λίγα χρόνια, όταν το υψηλό ποσοστό αυτοκτονιών του KAIST τέθηκε ως κοινωνικό ζήτημα, υπήρξε διαμάχη σχετικά με το αν οι φοιτητές σε έγκριτα πανεπιστήμια -όπου συγκεντρώνονται εξαιρετικοί φοιτητές- ζουν πραγματικά ευτυχισμένες ζωές. Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι ο «σχεδιασμός» των παιδιών θα μπορούσε να επεκτείνει αυτό το ζήτημα πέρα από μερικά ελίτ πανεπιστήμια στην κοινωνία στο σύνολό της. Κατά συνέπεια, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το προαναφερθέν όφελος του «να δίνεις φτερά στα όνειρα ενός παιδιού» θα μπορούσε στην πραγματικότητα να καταλήξει να συντρίψει αυτά τα ίδια τα όνειρα. Ωστόσο, το υψηλό ποσοστό αυτοκτονιών δεν ήταν μοναδικό στο KAIST, αλλά ένα πρόβλημα κοινό σε πολλά έγκριτα πανεπιστήμια, και συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη σταδιακή βελτίωση της κατάστασης μέσω μέτρων όπως η ευαισθητοποίηση των φοιτητών και η επέκταση της υποστήριξης ψυχικής υγείας. Τελικά, πιστεύω ότι ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου όλοι είναι εξαιρετικά ταλαντούχοι, τα άτομα μπορούν να ζήσουν ευτυχισμένες ζωές εφόσον υποστηρίζονται από τις προσωπικές τους αξίες και τα συστήματα κοινωνικής υποστήριξης.
Πώς Πρέπει να Χρησιμοποιείται η Γενετική Μηχανική;
Η επιστήμη και η τεχνολογία είναι πάντα ουδέτερες από άποψη αξίας. Το ζήτημα έγκειται στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτήν την τεχνολογία. Το βιβλίο του Sandel επικρίνει κυρίως τα υπερβολικά πιεστικά στυλ γονικής μέριμνας, όπως περιπτώσεις όπου οι γονείς επιδιώκουν σκόπιμα τη διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών ή χορηγούν φάρμακα για μη ιατρικούς σκοπούς - ακόμη και όταν το παιδί τους δεν έχει ΔΕΠΥ - για να ενισχύσουν τη συγκέντρωση. Πιστεύω ότι αυτά τα παραδείγματα είναι στρεβλωμένα προς υπερβολικά ακραίες περιπτώσεις. Οι περισσότεροι γονείς μπορούν να ταυτιστούν με την επιθυμία τα παιδιά τους να έχουν ελαφρώς καλύτερα ταλέντα και να ζήσουν ελαφρώς πιο άνετη ζωή. Φυσικά, αναγνωρίζω ότι υπάρχει πρόβλημα με τους γονείς που ελέγχουν υπερβολικά τα παιδιά τους στη διαδικασία. Ωστόσο, δεν πιστεύω ότι πρέπει να βλέπουμε άνευ όρων την ίδια την τεχνολογία - η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για άλλους καλούς σκοπούς - με αρνητικό τρόπο απλώς και μόνο επειδή υπάρχει η πιθανότητα ορισμένοι άνθρωποι με λανθασμένες ιδέες να χρησιμοποιούν την τεχνολογία γενετικής μηχανικής με αρνητικό τρόπο. Ακόμα και αν εξετάσουμε την τρέχουσα κατάσταση της εκπαίδευσης, το γεγονός ότι ορισμένοι γονείς επιμένουν σε εκπαιδευτικές μεθόδους υψηλής πίεσης δεν σημαίνει ότι τέτοιες μέθοδοι είναι κοινωνικά αποδεκτές ως σωστές. Αντίθετα, εφαρμόζονται διάφορα συστήματα και κανονισμοί για τη συνεχή αντιμετώπιση και επίλυση αυτών των ζητημάτων. Ο σχεδιασμός της γενετικής μηχανικής, επίσης, μπορεί να ξεκινήσει με βάση θεμελιώδεις αρχές και κοινωνικούς κανόνες και να εξελιχθεί προς μια κατεύθυνση που επιλύει προβλήματα και επιφέρει βελτιώσεις. Η εμφάνιση ακραίων περιπτώσεων δεν είναι τόσο πρόβλημα της ίδιας της τεχνολογίας, όσο ένα ζήτημα που είναι σχεδόν αδύνατο να αποφευχθεί στην ανθρώπινη κοινωνία, και όλα τα μέλη της κοινωνίας πρέπει να συνεργαστούν για να βρουν λύσεις.
Υπάρχει σίγουρα η πιθανότητα ο γενετικός σχεδιασμός των παιδιών να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα όταν πραγματοποιείται από ορισμένους υπερβολικά ενθουσιώδεις γονείς. Ωστόσο, αναμένω ότι ο θετικός αντίκτυπος - η βοήθεια προς τα παιδιά να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους - θα αντισταθμίσει τυχόν αρνητικές συνέπειες. Σε μια κοινωνία όπου πολλοί άνθρωποι ζουν μαζί, είναι αδύνατο να αποφευχθεί εντελώς ο ανταγωνισμός. Αυτό που έχει σημασία είναι η επιλογή - τόσο από τα άτομα όσο και από την κοινωνία - ως προς το αν θα αγκαλιάσουμε αυτόν τον ανταγωνισμό με υγιή τρόπο και θα κάνουμε κατάλληλη χρήση της γενετικής βελτίωσης ή αν θα γίνουμε υπερβολικά εμμονικοί με τον ανταγωνισμό και θα τον χρησιμοποιήσουμε με αρνητικό τρόπο. Η εκπαίδευση, επίσης, χρησιμοποιείται μερικές φορές ως μέσο για την ικανοποίηση περιττών φιλοδοξιών, αλλά από την άλλη πλευρά, παίζει θετικό ρόλο στην ενίσχυση των ικανοτήτων των μαθητών. Η πρακτική των γονέων να τροποποιούν γενετικά τα παιδιά τους δεν διαφέρει πολύ από αυτό. Ενώ η κατάλληλη ρύθμιση μπορεί να είναι απαραίτητη για ορισμένες αρνητικές περιπτώσεις, πιστεύω ότι πρέπει να αξιολογήσουμε τις θετικές δυνατότητες παράλληλα με την τεχνολογία αντί να την βλέπουμε αποκλειστικά με αρνητικό τρόπο.
