In dit blogbericht onderzoeken we hoe de Vierde Industriële Revolutie – die zich razendsnel ontwikkelt en wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie – onze banen in de toekomst zal veranderen. We richten ons daarbij op twee aspecten: de afname van bestaande banen en de opkomst van nieuwe beroepen.

Het potentieel van kunstmatige intelligentie gedemonstreerd door AlphaGo

In maart 2016 vond er een Go-wedstrijd plaats tussen AlphaGo en Lee Sedol, een Go-speler met de 9e dan. Tot vlak voor de eerste ronde geloofden de meeste mensen dat kunstmatige intelligentie mensen niet kon verslaan in het spel Go. Dit komt doordat het aantal mogelijke zetten in Go astronomisch hoog is en er geen vaste patronen zijn, waardoor het moeilijk is te voorspellen hoe een tegenstander zal zetten. Toen AlphaGo echter de eerste partij won, veranderde de vraag "Kan een computer een mens verslaan?" al snel in "Kan een mens een computer verslaan?". En alsof het de verwachtingen van mensen wilde bespotten, versloeg AlphaGo de 9e dan Lee Sedol met een score van 4 tegen 1. De overwinning van AlphaGo was een gebeurtenis die de wereld op krachtige wijze liet zien dat kunstmatige intelligentie de menselijke capaciteiten kan overtreffen, zelfs op gebieden die complexe beoordeling en strategie vereisen. Hoewel het concept van kunstmatige intelligentie zelf al decennia bestaat, heeft de overwinning van AlphaGo de publieke belangstelling voor AI explosief aangewakkerd en als katalysator gediend voor de erkenning ervan als de kern van toekomstige technologie. Sindsdien is AI in een steeds sneller tempo geïntegreerd in ons dagelijks leven en onze industrieën dankzij ontwikkelingen zoals generatieve AI en grootschalige taalmodellen. Maar wat is de Vierde Industriële Revolutie nu precies – een concept dat nauw verbonden is met deze ontwikkelingen in AI?

Wat houdt de Vierde Industriële Revolutie in?

De eerste industriële revolutie speelde zich voornamelijk af in het 18e-eeuwse Groot-Brittannië en kan worden omschreven als een revolutie in productiemethoden, aangedreven door de stoommachine en mechanisatie. Met steenkool en ijzer als belangrijkste grondstoffen kenden industrieën zoals de katoenindustrie en de ijzerproductie een aanzienlijke groei. De tweede industriële revolutie vond plaats van eind 19e eeuw tot begin 20e eeuw, met de verspreiding van elektriciteit en massaproductiesystemen als kern. Naarmate het gebruik van olie en staal toenam en industrieën zoals de chemische industrie en de elektrotechniek zich ontwikkelden, werden nieuwe industriële sectoren ontwikkeld. De derde industriële revolutie begon halverwege de 20e eeuw met de ontwikkeling van halfgeleiders en computertechnologie, wat leidde tot de komst van personal computers in de jaren 1970 en 1980 en de verspreiding van het internet in de jaren 1990. Vooruitgang in computers en informatie- en communicatietechnologie (ICT) versnelde de automatisering van productie- en werkprocessen, waardoor een omgeving ontstond waarin machines menselijke arbeid in veel sectoren konden ondersteunen of vervangen. In zijn boek 'The Third Industrial Revolution' beschreef Jeremy Rifkin de Derde Industriële Revolutie als een combinatie van nieuwe communicatietechnologieën en nieuwe energiesystemen. Hij suggereerde dat deze veranderingen de potentie hadden om nieuwe sociale en economische structuren te creëren die afweken van de bestaande gecentraliseerde modellen.
De Vierde Industriële Revolutie kan worden begrepen als een proces waarin diverse technologieën – waaronder kunstmatige intelligentie, robotica, het internet der dingen, autonoom rijden, 3D-printing en biotechnologie – samenkomen op basis van digitale technologieën die tijdens de Derde Industriële Revolutie zijn ontwikkeld, waardoor de samenleving en de industrie als geheel worden getransformeerd. Het World Economic Forum beschrijft de Vierde Industriële Revolutie als een fenomeen waarbij vooruitgang in diverse technologieën – zoals kunstmatige intelligentie, robotica, autonoom rijden, 3D-printing en nanotechnologie – de samenleving en de economie transformeert, met name door de convergentie van de fysieke, digitale en biologische domeinen.
Waar eerdere industriële revoluties zich ontwikkelden rond nieuwe energiebronnen en productietechnologieën, elektriciteit en massaproductie, en computers en informatie- en communicatietechnologieën, verschilt de Vierde Industriële Revolutie doordat deze technologieën met elkaar verbonden zijn en samenkomen. Met de opkomst van het Internet of Things (IoT) worden diverse apparaten en apparatuur via netwerken met elkaar verbonden, en met de vooruitgang van kunstmatige intelligentie (AI) kunnen productiefaciliteiten en servicesystemen hun omgeving analyseren en intelligenter functioneren. De Vierde Industriële Revolutie kan daarom worden beschreven als een proces waarin de manier waarop industrieën en de samenleving functioneren fundamenteel verandert, doordat digitale technologie samensmelt met de fysieke omgeving – en verder gaat dan alleen de opkomst van nieuwe machines.
Een van de kerntechnologieën van de Vierde Industriële Revolutie is kunstmatige intelligentie (AI). AI verwijst naar technologie die computers in staat stelt om intelligent menselijk gedrag na te bootsen of uit te voeren. Moderne AI beperkt zich echter niet tot het simpelweg imiteren van menselijk gedrag. In diverse informatietechnologiegebieden worden actief inspanningen geleverd om AI in te zetten voor het oplossen van complexe problemen, het analyseren van enorme hoeveelheden data en het ondersteunen van menselijke besluitvorming. Sinds de opkomst van generatieve AI wordt deze technologie toegepast op een breed scala aan kennisintensieve taken, waaronder schrijven, vertalen, beeld- en videoproductie, programmeren, klantenservice en data-analyse. Daardoor wordt de rol van AI in de Vierde Industriële Revolutie steeds belangrijker. Hoe zal de voortdurend evoluerende AI bestaande banen beïnvloeden?

In hoeverre zal AI bestaande banen transformeren?

In het verleden voorspelden velen dat AI en robots voornamelijk repetitieve, routinematige en eenvoudige taken zouden vervangen. En inderdaad, naarmate de automatiseringstechnologie zich heeft ontwikkeld, is de aard van banen veranderd, met name voor eenvoudige, repetitieve taken. Echter, met de recente versnelling van de AI-ontwikkeling groeit de kans dat niet alleen ongeschoolde banen, maar ook professioneel en kennisintensief werk hierdoor beïnvloed zullen worden. Met name taken die met behulp van digitale data verwerkt kunnen worden – zoals het opstellen van documenten, data-analyse, klantenservice, vertaling, het beoordelen van juridische documenten en programmeren – zullen mogelijk aanzienlijk veranderen in de manier waarop ze worden uitgevoerd naarmate AI zich verder ontwikkelt.
Eerdere onderzoeken van organisaties zoals de Korea Employment Information Service voorspelden dat een aanzienlijk deel van de banen in de financiële en verzekeringssector, evenals in de chemie, materiaalkunde en werktuigbouwkunde, waarschijnlijk beïnvloed zullen worden door AI en automatisering. Daarnaast werden repetitieve taken die traditioneel door mensen werden uitgevoerd – zoals die van schoonmakers, keukenmedewerkers, ticketverkopers, loterijmedewerkers, parkeerwachters en suppoosten – aangewezen als beroepen die zeer waarschijnlijk vervangen zullen worden door robots en automatiseringstechnologie. Een rode draad in deze voorspellingen is dat repetitieve, routinematige taken – die door machines of software kunnen worden uitgevoerd zonder directe menselijke tussenkomst – bijzonder kwetsbaar zijn voor automatisering.
De impact van AI beperkt zich echter niet tot ongeschoolde banen. In beroepen die gespecialiseerde kennis en oordeelsvermogen vereisen – zoals artsen, advocaten, accountants, financiële experts en onderzoekers – neemt het aantal taken waar AI kan worden ingezet snel toe. Zo kan AI bijvoorbeeld worden gebruikt om medische beelden en enorme hoeveelheden medische gegevens te analyseren, juridische documenten te doorzoeken, financiële gegevens te analyseren en onderzoeksgegevens te ordenen. Dit betekent echter niet dat AI deze beroepen onmiddellijk volledig zal overbodig maken. Het is eerder zeer waarschijnlijk dat de aard van deze banen zal veranderen: binnen de verschillende taken die een beroep vormen, zullen de onderdelen die AI goed kan uitvoeren worden geautomatiseerd, terwijl mensen zich meer zullen richten op gebieden waar AI moeite mee heeft – zoals oordeelsvermogen, verantwoordelijkheid, interpersoonlijke relaties en creativiteit.
Recente prognoses zien de toekomst van banen niet alleen als een simpel conflict tussen "mensen en AI". Het "Future of Jobs Report 2025" van het World Economic Forum voorspelt dat er, door de gecombineerde effecten van technologische veranderingen, demografische verschuivingen en economische factoren, ongeveer 170 miljoen nieuwe banen zullen ontstaan ​​tegen 2030, terwijl zo'n 92 miljoen bestaande banen mogelijk zullen verdwijnen of vervangen worden. Hoewel er dus een netto toename van ongeveer 78 miljoen banen wordt verwacht, betekent dit niet dat iedereen zijn of haar huidige baan zal kunnen behouden. Het betekent dat naarmate sommige banen verdwijnen, er nieuwe zullen ontstaan ​​en dat de aard van het werk in bestaande beroepen ook aanzienlijk kan veranderen.
Met name de technologische vaardigheden – zoals kunstmatige intelligentie, big data en cyberbeveiliging – worden steeds belangrijker, maar menselijke capaciteiten zoals creatief denken, flexibiliteit en veerkracht zullen naar verwachting ook zeer gewaardeerd blijven.
Zal kunstmatige intelligentie als gevolg van de Vierde Industriële Revolutie simpelweg banen van mensen overnemen? Zo niet, welke nieuwe banen zal kunstmatige intelligentie dan creëren?

Welke nieuwe banen zal kunstmatige intelligentie creëren?

Naarmate de Vierde Industriële Revolutie vordert, ontstaan ​​er banen die voorheen niet bestonden of weinig aandacht kregen. In eerdere beleidsplannen van het Ministerie van Werkgelegenheid en Arbeid maakte de overheid onderscheid tussen beroepen die zij direct stimuleert en ondersteunt, en beroepen die vanzelf ontstaan ​​als reactie op de groeiende vraag vanuit de private sector. Tot de nieuwe beroepen die direct door de overheid worden gestimuleerd en ondersteund behoren adviseurs voor overheidsopdrachten en coördinatoren voor telegeneeskunde. Een adviseur voor overheidsopdrachten biedt adviesdiensten voor het gehele proces – inclusief planning, onderzoek, analyse en evaluatie – met betrekking tot aanbestedingen in de publieke sector, terwijl een coördinator voor telegeneeskunde verantwoordelijk is voor de planning, coördinatie en ondersteuning van de efficiënte levering van telegeneeskundige diensten.
Nieuwe beroepen die organisch zijn ontstaan ​​door de toegenomen vraag vanuit de private sector zijn onder andere halal-experts, ontwikkelaars van slimme landbouwsystemen en experts op het gebied van het Internet of Things (IoT). Een halal-specialist biedt adviesdiensten aan bedrijven of producten die een halal-certificering nastreven. Dit advies omvat niet alleen de relevante procedures, maar ook zaken met betrekking tot productmarketing, promotie, export en handel. Een ontwikkelaar van slimme landbouwsystemen is verantwoordelijk voor het ontwikkelen en installeren van slimme landbouwsystemen waarmee gewassen kunnen worden verbouwd en kassen kunnen worden gemonitord met behulp van informatietechnologie, zoals smartphones, zonder dat de boer fysiek hoeft te worden bezocht.
Industriële veranderingen leiden dus niet alleen tot de afname van bestaande beroepen, maar creëren ook nieuwe beroepen en functies. Met name tijdens de Vierde Industriële Revolutie, wanneer nieuwe technologieën – zoals kunstmatige intelligentie, het internet der dingen, robotica, telegeneeskunde en slimme landbouw – samenkomen met bestaande industrieën, ontstaan ​​er nieuwe functies, niet alleen voor degenen die de technologie ontwikkelen, maar ook voor degenen die deze in de praktijk toepassen en beheren, en voor degenen die de kloof tussen technologie en mens overbruggen. De nieuwe beroepen die in de toekomst zullen ontstaan, zullen zich daarom waarschijnlijk niet beperken tot alleen de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie zelf; ze zullen zich waarschijnlijk uitbreiden naar functies die AI integreren en gebruiken in diverse sectoren. Het World Economic Forum voorspelt bovendien dat een aanzienlijk deel van de toekomstige groeiberoepen direct verband zal houden met technologische vooruitgang.

Hoe zullen onze banen er over 10 jaar uitzien?

Naarmate de Vierde Industriële Revolutie zich in rap tempo voltrekt, ontwikkelt kunstmatige intelligentie zich veel sneller dan eerder verwacht. De mogelijkheden die AlphaGo in het specifieke domein van Go heeft laten zien, zijn nu uitgebreid naar diverse technologieën, zoals generatieve AI, en beïnvloeden een breed scala aan taken die traditioneel door mensen werden uitgevoerd – waaronder schrijven, het maken van afbeeldingen, programmeren en data-analyse. Dit onderstreept de noodzaak om ons tijdig voor te bereiden op de veranderingen die AI met zich mee zal brengen.
Het is zeer waarschijnlijk dat AI de manier waarop werk wordt gedaan in een breed scala aan beroepen zal beïnvloeden, zowel in routinematige als in gespecialiseerde functies. We hoeven deze veranderingen echter niet per se alleen te bekijken vanuit het perspectief van "banenverlies". De kernvraag is niet of AI al het menselijk werk zal vervangen, maar hoe mensen met AI zullen samenwerken. Als we taken die AI goed beheerst aan AI toevertrouwen, terwijl mensen zich richten op gebieden die AI niet gemakkelijk kan vervangen – zoals oordeelsvermogen, verantwoordelijkheid, creativiteit, empathie en communicatie – kunnen we nieuwe vormen van werkgelegenheid creëren.
Uiteindelijk zal de arbeidsmarkt over tien jaar er niet precies hetzelfde uitzien als nu. Sommige beroepen zullen verdwijnen of in omvang afnemen, terwijl andere zich zullen ontwikkelen en voor een aanzienlijk deel van hun werk sterk afhankelijk zullen worden van AI; er kunnen ook nieuwe beroepen ontstaan ​​die nu nog niet bestaan. Zoals voorspeld door het World Economic Forum, zullen deze veranderingen op de arbeidsmarkt waarschijnlijk niet leiden tot een simpele daling; ze zullen zich eerder manifesteren als een gelijktijdige creatie van nieuwe banen en vervanging van bestaande banen. Wat in de toekomst daarom belangrijk zal zijn, is niet het kiezen van één specifiek beroep en verwachten dat dat voor altijd zeker is, maar eerder het leren van nieuwe vaardigheden en het continu uitbreiden van de eigen competenties in lijn met technologische veranderingen.
De voorspelling dat AI zowel routinematige als professionele banen zal beïnvloeden, zal ook in de toekomst blijven bestaan. Te midden van deze veranderingen kunnen we echter, door gebieden te identificeren waar we met AI kunnen samenwerken en unieke menselijke vaardigheden te ontwikkelen die AI niet gemakkelijk kan vervangen, nieuwe oplossingen bedenken om banenverlies tegen te gaan.
Bovendien, aangezien de vooruitgang in AI nieuwe industrieën en beroepen creëert, is de impact van de Vierde Industriële Revolutie op de werkgelegenheid voor mensen zeker niet volledig negatief. Uiteindelijk zal wat we over tien jaar zullen doen niet alleen afhangen van wat AI dan kan, maar ook van hoe goed mensen zich hebben voorbereid om met AI samen te werken.